.

Gebelik ne kadar sürer ve ne sıklıkla kontrole gidilmelidir?

gebelik-diyetiGebelik yaklaşık 40 hafta süren, saçınızdan tırnağınıza değişiklikler yapan çok güzel bir süreçtir. Bu süreci bebeğiniz ve sizin adınıza sağlıklı geçirmeniz için 28. haftaya kadar ayda 1, 28-36 hafta arası 2 haftada bir, 36-40 hafta arası haftalık olarak kadın doğum uzmanına muayene olmalısınız. Doktorunuz riskli bir durum tespit ederse bu kontroller daha sık olabilir.

GEBELIK ILK KONTROLÜNDE NELERLE KARŞILAŞIRSINIZ?

Gebeliğin ilk başlangıcında hekim tarafından detaylı olarak öykünüz alınacaktır. Size aşağıdaki durumların varlığının olup olmadığı sorulmalıdır.
1. Diyabet (Şeker hastalığı)
2. Hipertansiyon (Yüksek tansiyon)
3. Kalp hastalığı
4. Savunma sistemi hastalığı
5. Böbrek hastalığı
6. Nöroloji/Epilepsi (Sara hastalığı)
7. Psikiyatrik hastalıklar
8. Depresyon
9. Hepatit/Karaciğer hastalığı
10. Damar hastalığı
11. Tiroid bozukluğu
12. Travma/Şiddet görme
13. Kan almış olmak
14. Kan uyuşmazlığı
15. Akciğer hastalığı  (Verem vb.)
16. Sezonsal alerji
17. İlaç/Latex alerjisi
18. Meme hastalığı
19. Kadın hastalığından ameliyat
20. Başka ameliyat öyküsü
21. Anestezi problemi varlığı
22. Anormal PAP Test
23. Rahim sakatlığı
24. Kısırlık
25. Akraba Evliliği

Varsa önceki kürtaj, düşük, doğum ve detay bilgileri sorgulanır. Önceki bebeğin ağırlığı, cinsiyeti, doğum şekli (Normal doğum veya sezaryen), erken doğum olup olmadığı sorgulanır.

GENETIK TARAMA SORGULAMASI

1. İleri anne yaşı varlığı (>35 yaş)
2. Talasemiler (Akdeniz anemisi)
3. Nöral tüp defektleri (Bebeğin sırtının açık olması)
4. Konjenital kalp defektleri (Doğuştan kalp sakatlıkları)
5. Down sendromu (Aşırı zekâ geriliğine neden genetik hastalık)
6. Tay-Sack Hastalığı
7. Canavan Hastalığı
8. Sickle cell hastalığı/taşıyıcılığı
9. Hemofililer ve diğer kan hastalıkları
10. Musküler distrofiler (Kas erimesi hastalıkları)
11. Kistik fibrosis
12. Huntington’s korea
13. Zekâ geriliği/otizm
14. Fragile X (Kadınlardaki en sık zekâ geriliği yapan genetik neden)
15. Kalıtımsal/Genetik Hastalıklar
16. Doğum sakatlığı olan bebek öyküsü
17. Tekrarlayan düşükler/ölü doğum
18. Son adet sonrası ilaç kullanımı

ENFEKSIYON HASTALIKLARI TARAMA SORGULAMASI

1. Veremli kişi ile temas
2. Genital Herpes Öyküsü (Genital bölgede uçuk) (Eşi dâhil)
3. Son adet sonrası viral hastalık
4. Seksüel geçişli hastalıklar (Gonore (Bel soğukluğu), Klamidya, HPV, Sifiliz (Frengi))

Bu detaylı sorgulamadan sonra doktorunuz sizden en son görmüş olduğunuz âdetinizin ilk gününü (kanamanın başladığı günü) soracaktır. Son adet tarihinize göre gebelik yaşını hesaplayacaktır. Bu hesaplanmış yaşın ultrasonografi (USG) ile teyit edilmesi zorunludur. İlk muayenede genellikle USG yapılır ve gebeliğin yaşı teyit edilir. USG ile son adet tarihiniz arasında bir uyumsuzluk var ise doktorunuz size bu düzeltmeyi yapacaktır ve size yeni bir son adet tarihi belirleyecektir.
Son âdetiniz ilk günü tüm gebelik boyunca size sorulacaktır. Mutlaka bir yere not ediniz.
İlk muayenede kilonuz, boyunuz ve tansiyonunuz ölçülür. Bu işlem her muayenede yapılmalı ve kaydedilmelidir. Kilo almadaki değişiklikler takip edilmelidir.

BEBEK USG’DE NE ZAMAN GÖRÜLÜR?

Alttan yapılan USG ile bebeğin kesesi 5. haftada rahatlıkla gözlenir. Bebek kesesi içi su dolu olan düzgün sınırlı bir kesedir. Rahim içerisinde olup olmadığı dış gebelik ayrımı için çok önemlidir. 6 haftalık gebelikte bebek kalp atımları rahatlıkla gözlenir.

İLK MUAYENEDE ISTENMESI GEREKEN TETKIKLER NELERDIR?

Sizin ve eşinizin kan grubu (biliyorsanız gerek yoktur), sizin kan grubunuz Rh(-), eşinizin kan grubu Rh(+) ise sizde kan uyuşmazlığı var demektir ve indirekt Coombs testi istenir, tam kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonları, idrar kültürü, idrar analizi, tiroid bezi fonksiyonu, hepatit, kızamıkçık ve toksoplazma için serolojik testler istenir.

DIĞER MUAYENELERDE YAPILMASI GEREKEN ÇOK ÖNEMLI TESTLER

İKILI TEST/KOMBINE TEST (DOWN SENDROMU TARAMASI) (11-13 HAFTA)

11-13 hafta arasında yapılan Down sendromu (Trizomi 21), Trizomi 13 ve 18 gibi genetik hastalıkları tespit etmede kullanılan bir testtir. Şuan güncel tıp uygulamalarında elimizdeki en güvenilir testtir. Hastalara imkân var ise mutlaka yapılmalıdır. Bebeğin ense saydamlığı ölçülür (farklı seviyeler belirlense de 2 mm’nin altında olmalıdır). Ayrıca kan verilir. Kan verirken açlık tokluk fark etmez. Kombine test sonucunu doktorunuz ile detaylı olarak tartışmalısınız. Bu test tanı koyucu bir test değildir. Tarama testidir. %85 doğruluk oranı vardır. %15 yanılma payı vardır. Örnek vermek gerekir ise 100 tane gebe düşünün. Hepsinin bebeği Down sendromlu olsun. Hepsine kombine test uygular isek 85 tanesinde test Down sendromunu gösterir iken 15 tanesinde bebek Down sendromu olduğu halde normal gösterir. Test sunucu pozitif gelir ise yine doktorunuz ile CVS veya A/S açısından tartışmalısınız. Down sendromunun kesin tanısı CVS (koryon örneklemesi) veya amniyosentez (A/S) yapılarak bebeğin geninin incelenmesi ile konur. Kombine test kesin tanı koyucu bir test değildir.

ÜÇLÜ TEST (DOWN SENDROMU TARAMASI) VE AFP ÖLÇÜMÜ (NÖRAL TÜP DEFEKTI) (16-19 HAFTA)

Bebeğin sırt kemiğinin kapanamaması sonucu oluşan açıklık taraması ve Down sendromu için taramadır.
Kombine teste benzer. Bebeğin baş genişliği ölçülür ve kan verilir. %75 tanı koyan bir testtir. Kesin tanı koyucu bir test değildir. Test sunucu pozitif gelir ise yine doktorunuz ile A/S açısından tartışmalısınız. Kombine testten ayrı olarak bebeğin sırtının açık olduğu durumların taramasında da kullanılır.

DETAYLI (2. DÜZEY) ULTRASONOGRAFIK INCELEME (20-21 HAFTA)

Bebek USG ile detaylı olarak incelenir. Yapısal sakatlıklar tespit edilmeye çalışılır. En iyi ellerde dahi USG ile yapısal sakatlıkların %90’ı tespit edilebilir. Bebeğin pozisyonu ve annenin kilolu olması bu oranı azaltır.
Bebeğin kalbine de bu dönemde bakılır.

DIYABET TARAMASI (50 GRAM ŞEKER YÜKLEME, GEREKIRSE 100 GRAM ŞEKER YÜKLEME) (24-28 HAFTA)

Gebelik şekeri denilen, gebelik sonrası kendiliğinden kaybolan şeker hastalığı bebeğinizin aşırı kilo almasına ve bazı problemlere neden olabilir. Bu nedenle her gebeye 24-28. haftalar arasında 50 gram şeker tarama testi yapılmalıdır. Doktorunuz size %30’lık Dextroz 500 mililitre (şekerli su) yazacaktır. Sabah hafif bir kahvaltı yapın. Bu kahvaltıda bal, reçel, şekerli şeyler yenmemelidir. Hastaneye gelirken 1 bardak ve 1 limon beraberinizde getirin. Size görevli hemşire tarafından 50 gram şeker ölçülerek verilecek ve içmeniz istenecektir. İçtikten 1 saat sonra kan vermelisiniz. Kan şekerinin 140’ın altında olması normaldir. Kan şekeriniz 140’ın üstünde ise hekiminiz size 100 gram şeker yükleme testi isteyecektir. 100 gram şeker yükleme testi tanı koyucu bir testtir. 100 gram şeker yükleme testi de 50 grama benzer. 100 gram şeker yüklemede 8 saatlik açlık olmalıdır. Sabah kahvaltı yapılmaz. Öncelikle aç karnına kan şekeri bakılır. 100 gram şekerli su içildikten sonra 1., 2. ve 3. saat kan şekerleri bakılır (Açlık 95 altı, 1. Saat 180 altı, 2. Saat 150 altı, 3. saat 140 altı olmalıdır. İki değer normalden yüksek ise gebelik şekeri tanısı konulur).
Aşırı kilolu, ailede şeker hastalığı olanlarda, daha önceden gebelik şeker hastalığı olanlarda 100 gram şeker yüklemesi gebeliğin ilk haftalarında yapılabilir. 100 gram testi normal olsa dahi 24-28. haftalarda 100 gram testi tekrarlanmalıdır.
Bazı durumlarda (1. derece akrabalarında şeker hastalığı olmayan, 25 yaş altı, gebelik öncesi normal kiloda, doğumda normal kiloda, kötü gebelik öyküsü yok ise) 50 gram tarama yapılmayabilir.

RAHIM AĞZI KISALIK ÖLÇÜMÜ ILE ERKEN DOĞUM EYLEMI TARAMASI

Erken doğumu ön görebilmek her zaman mümkün olmamakla birlikte, rahim ağzının kısa ölçülmesi erken doğumun habercisi olabilir. Rahim ağzındaki kısalma USG ile ölçülür.

26-30 HAFTA ARASI ÖZEL DURUM

Bu 1 aylık süreç gebeliğin belki de en önemli ayı olarak kabul edilebilir. Günümüzde yeni doğan bakımındaki teknik gelişmeler ile birlikte 26 hafta doğan bir bebek dahi yaşatılabilmektedir. Fakat bu kadar erken doğumda bebekte sağırlık, körlük gibi hiç istenmeyen durumlar oluşabilmektedir. 30. haftada doğan bir bebekte ise bu oranlar 26. Haftada doğana göre çok daha azdır. Bu 1 aylık sürede kendinize özellikle daha fazla dikkat etmelisiniz.

Bebekte gelişme geriliği de en sık bu haftalar arasında görülmektedir. Bu nedenle gelişme geriliği açısından da hasta değerlendirilir.

34 HAFTA SONRASI RAHATLAMA

Bebeğiniz halen prematür olsa dahi 34. haftadan sonra bebeğinizi gelişimi ve kilosu sağlıklı yaşaması açısından oldukça yeterlidir. Bu nedenle 34. haftadan sonra erken doğum bebeğiniz açısından daha az risklidir.

HER MUAYENEDE YAPILACAKLAR

Her muayenede tansiyonunuz, kilonuz, mutlaka ölçülmelidir. Aslında gerekli olmasa da bebeğin kilo alımı ve sıvısı genellikle her muayenede USG ile değerlendirilir. 35 haftanın üstündeki bebeklerde NST denilen bebek kalp atım traseleri çekilebilir.

DOĞUM ŞEKLI NE OLMALI?

İster normal doğum, ister sezaryen olsun artık doğum ağrısız olarak gerçekleştirilebilmektedir. Belden uyuşturma ile normal doğumda hasta ağrısız olarak doğum yapabilmektedir. Sezaryende ise belden uyuşturma ile hastanın bilinci açık olarak (ağrı hiç hissetmeden) doğum yaptırılmakta, anne bebeğinin ilk ağlamalarını duymakta, doğum sürecinin tamamıma şahit olabilmektedir.
Normal doğum mu? Sezaryen mi? Bu önemli soruyu hekiminiz ile detaylı olarak tartışmalısınız ve birlikte bir karar vermelisiniz.

geri_buton